Grzywacz chiński

1. INFORMACJE OGÓLNE

Nazwa rasy: Grzywacz chiński bezwłosy i owłosiony

Nazwa angielska: Chinese Crested Dog (hairless and powderpuff)

Kraj pochodzenia: Chiny

Kraj patronacki: Wielka Brytania

Klasyfikacja: Systematyka Ras World Dog Federation

Grupa: Grupa IX – Psy ozdobne i do towarzystwa

Próby pracy: Nie podlega

Przeznaczenie: pies do towarzystwa

2. HISTORIA RASY

Grzywacz chiński jest niewielkim psem do towarzystwa, którego historia związana jest z Chinami i żeglugą handlową. Psy tego typu spotykano na statkach oraz w portach Azji, gdzie wykorzystywano je między innymi jako psy towarzyszące i do ograniczania populacji gryzoni.

W kolejnych stuleciach psy bezwłose o charakterystycznej budowie pojawiały się również w innych częściach świata. Szczególną rolę w rozwoju współczesnego typu rasy odegrała Wielka Brytania, gdzie rozpoczęto bardziej uporządkowaną hodowlę i standaryzację.

Grzywacz chiński występuje w dwóch odmianach: bezwłosej oraz w pełni owłosionej, określanej jako powder puff. Obie odmiany należą do tej samej rasy i mogą występować w jednym miocie.

3. PRZEZNACZENIE

Grzywacz chiński jest przede wszystkim psem do towarzystwa. Powinien być psem aktywnym, kontaktowym i dobrze przystosowanym do życia z człowiekiem. Jego niewielkie rozmiary nie powinny oznaczać delikatności ograniczającej normalne funkcjonowanie.

4. CHARAKTERYSTYKA RASY

• Pies mały, elegancki, harmonijnie zbudowany i żywy.

• Ruchliwy, czujny i inteligentny.

• Silnie związany z człowiekiem, zazwyczaj chętny do kontaktu i współpracy.

• Powinien być przyjazny, ale zachowywać naturalną czujność.

• Niepożądana jest nadmierna lękliwość, agresja lub apatia.

• Wrażliwość emocjonalna powinna iść w parze ze stabilnym temperamentem.

5. TEMPERAMENT I ZACHOWANIE

Grzywacz chiński jest psem towarzyskim, inteligentnym i wrażliwym. Zwykle mocno przywiązuje się do opiekuna i chętnie uczestniczy w życiu rodziny. Może być żywy i zabawowy, ale w domu potrafi zachowywać się spokojnie.

Prawidłowy przedstawiciel rasy powinien być ciekawski, komunikatywny i dobrze reagować na otoczenie. Nadmierna nieśmiałość, panika, nieuzasadniona agresja oraz zachowania wynikające z niestabilnego temperamentu są niepożądane.

6. FUNKCJONALNOŚĆ I PROPORCJE

• Sylwetka lekka, ale nie skrajnie delikatna.

• Tułów nieco dłuższy niż wysokość w kłębie.

• Kościec umiarkowany, dostosowany do wielkości psa.

• Kończyny ustawione prawidłowo, umożliwiające swobodny i wydajny ruch.

• Budowa powinna zapewniać prawidłową sprawność fizyczną.

• Niepożądane są skrajne cechy utrudniające poruszanie się, oddychanie lub normalne funkcjonowanie.

7. GŁOWA I WYRAZ

Głowa proporcjonalna do tułowia, lekka i elegancka. Czaszka lekko zaokrąglona, stop umiarkowanie zaznaczony. Kufa zwęża się w kierunku nosa, ale nie powinna być bardzo wąska ani słaba.

Nos dobrze rozwinięty, w kolorze odpowiadającym umaszczeniu. Wargi przylegające.

Wyraz powinien być żywy, inteligentny i czujny.

8. OCZY

Oczy średniej wielkości, owalne, szeroko rozstawione. Kolor oczu odpowiada umaszczeniu, od ciemnego do odpowiednio jasnego w zależności od pigmentacji.

Obwódki powiek powinny być prawidłowo pigmentowane, przy czym ich kolor może odpowiadać kolorowi nosa i umaszczeniu.

9. USZY

Uszy osadzone wysoko, duże, stojące u odmiany bezwłosej. Mogą być naturalnie opadające u odmiany powder puff.

U odmiany bezwłosej uszy powinny być odpowiednio ustawione i proporcjonalne do głowy. Niepożądane są uszy deformowane lub ustawione w sposób zaburzający prawidłowy wyraz głowy.

10. UZĘBIENIE I ZGRYZ

Szczęki dobrze rozwinięte i mocne. Wymagany jest prawidłowy, równy zgryz nożycowy, w którym górne siekacze dokładnie przykrywają dolne, a zęby są regularnie rozmieszczone w łukach.

U odmiany bezwłosej kły mogą być skierowane ku przodowi, natomiast brak części uzębienia nie stanowi wady.

11. SZYJA, GRZBIET I TUŁÓW

Szyja długa, smukła, dobrze osadzona, przechodząca harmonijnie w linię grzbietu.

Grzbiet prosty i stabilny. Lędźwie krótkie i umiarkowanie dobrze umięśnione. Zad lekko zaokrąglony.

Klatka piersiowa dobrze rozwinięta, sięgająca odpowiednio głęboko, ale nie beczkowata. Żebra umiarkowanie wysklepione. Brzuch lekko podciągnięty.

12. KOŃCZYNY PRZEDNIE

Kończyny przednie proste, smukłe i prawidłowo ustawione. Łopatki dobrze ułożone, ramiona odpowiednio kątowane.

Łokcie powinny przylegać do tułowia. Nadgarstki mocne i prawidłowo ustawione.

Łapy zwarte, o palcach dobrze wysklepionych.

13. KOŃCZYNY TYLNE

Kończyny tylne dobrze umięśnione i prawidłowo kątowane. Stawy kolanowe oraz skokowe powinny być stabilne.

Ustawienie kończyn powinno zapewniać prawidłowe przenoszenie napędu i swobodny ruch.

14. OGON

Ogon osadzony wysoko, noszony w ruchu uniesiony, ale nie powinien być stale zawijany nad grzbietem.

Długi, zwężający się ku końcowi. U odmiany bezwłosej może posiadać pióro z włosa w końcowej części ogona. U odmiany powder puff ogon jest w pełni owłosiony.

15. SZATA – ODMIANA BEZWŁOSA

Ciało zasadniczo pozbawione włosa, z wyjątkiem charakterystycznych partii owłosienia:

• grzywa na głowie i szyi,

• włos na uszach,

• pióro na ogonie,

• włos na dolnych partiach kończyn.

Włos powinien być miękki, jedwabisty i odpowiednio długi.

Skóra może być gładka i delikatna. Dopuszczalne są różne kolory skóry oraz przebarwienia i plamy. Skóra powinna być zdrowa, bez zmian wynikających z niewłaściwej pielęgnacji lub nadmiernej ekspozycji na czynniki zewnętrzne.

16. SZATA – ODMIANA POWDER PUFF

Całe ciało pokryte jest miękkim, długim i jedwabistym włosem. Podszerstek może być obecny, ale powinien być delikatny.

Szata powinna być lekka i naturalnie opadająca, bez nadmiernej twardości lub wełnistości.

17. UMASZCZENIE

Dopuszcza się wszystkie kolory oraz ich kombinacje.

Umaszczenie może być jednolite, łaciate, plamiste lub wielobarwne. Kolor powinien być prawidłowo rozłożony i harmonijnie współgrać z pigmentacją skóry, nosa, powiek i innych struktur.

18. RUCH

Ruch swobodny, energiczny i skoordynowany.

Kończyny powinny poruszać się równolegle, bez nadmiernego krzyżowania lub wyraźnego rozchodzenia się. Krok powinien być odpowiednio długi jak na wielkość psa, z prawidłowym wykorzystaniem kończyn tylnych.

W ruchu grzywacz chiński powinien zachowywać stabilną linię grzbietu i prawidłową postawę.

19. WIELKOŚĆ I MASA

Wysokość w kłębie:

• psy: około 28–33 cm

• suki: około 23–30 cm

Dopuszczalna jest niewielka różnorodność wielkości przy zachowaniu harmonijnych proporcji i prawidłowej funkcjonalności.

Masa ciała powinna pozostawać proporcjonalna do wzrostu i budowy psa. Nie powinna być podstawowym kryterium oceny bez uwzględnienia kondycji i proporcji.

20. WADY

Za wady uznaje się między innymi:

• nieharmonijną budowę,

• nadmiernie delikatny lub ciężki kościec,

• nieprawidłowe proporcje,

• wadliwe ustawienie kończyn,

• nieprawidłowy ruch,

• nadmiernie słabą lub zbyt krótką kufę,

• niepożądane wady zgryzu,

• nieprawidłową pigmentację w zakresie przewidzianym przez standard,

• nieprawidłową strukturę szaty,

• niestabilny temperament.

21. WADY DYSKWALIFIKUJĄCE

• agresja lub wyraźna niestabilność psychiczna,

• poważne deformacje uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie,

• skrajne nieprawidłowości budowy,

• poważne wady kończyn lub kręgosłupa wpływające na ruch,

• cechy jednoznacznie sprzeczne z typem rasy.

22. DOBROSTAN I ZDROWIE

W hodowli należy szczególną uwagę zwracać na prawidłową budowę aparatu ruchu, stan uzębienia, oczy, rzepki kolanowe, skórę oraz ogólną kondycję.

Odmiana bezwłosa wymaga odpowiedniej ochrony skóry przed słońcem, zimnem i innymi czynnikami atmosferycznymi. Brak sierści nie może być powodem zaniedbania ochrony skóry.

Priorytetem hodowlanym powinno być zachowanie zdrowia, prawidłowej funkcjonalności i stabilnego temperamentu przy jednoczesnym utrzymaniu charakterystycznych cech rasy.

§ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE

Program Hodowlany Rasy Grzywacz Chiński został opracowany na potrzeby Polskiej Organizacji Kynologicznej International Union (POK) w celu określenia zasad odpowiedzialnej hodowli, zachowania charakterystycznych cech rasy oraz prowadzenia świadomej selekcji hodowlanej.

Program ma na celu doskonalenie rasy poprzez prowadzenie hodowli ukierunkowanej na zdrowie, prawidłową budowę anatomiczną, sprawność ruchową, stabilny temperament, zachowanie charakterystycznych cech Grzywacza Chińskiego oraz dobrostan zwierząt.

Hodowla prowadzona w ramach POK opiera się na zasadach etyki hodowlanej, odpowiedzialności hodowcy, świadomej selekcji, wykorzystaniu badań diagnostycznych oraz poszanowaniu różnorodności genetycznej populacji.

Szczególne znaczenie ma ograniczenie występowania chorób i wad mogących wpływać na jakość życia, w szczególności dotyczących rzepek, stawów biodrowych, oczu, uzębienia, skóry, słuchu, układu krążenia, układu neurologicznego oraz chorób dziedzicznych.

Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe funkcjonowanie obu odmian rasy: nagiej (Hairless) oraz owłosionej (Powder Puff). Priorytetem hodowli pozostają zdrowie, prawidłowa budowa, funkcjonalność, prawidłowy ruch, stabilny temperament oraz jakość życia psa.

§ 2. CELE HODOWLANE

Celem programu jest:

zachowanie prawidłowego typu, charakterystycznej sylwetki, proporcji, kośćca, muskulatury, ruchu i sprawności rasy;

ograniczenie występowania chorób i wad dziedzicznych;

kontrolowanie aparatu ruchu, rzepek kolanowych i stawów biodrowych oraz ograniczenie zwichnięcia rzepki i choroby Legg-Calvé-Perthesa;

monitorowanie zdrowia oczu, serca, słuchu i układu neurologicznego;

ograniczenie wad uzębienia i zgryzu z uwzględnieniem specyfiki odmiany nagiej;

monitorowanie zdrowia skóry i ochrona skóry odmiany nagiej przed przewlekłymi zmianami chorobowymi;

zachowanie prawidłowej jakości skóry i szaty, w tym szaty odmiany Powder Puff;

wykorzystanie badań DNA oraz ograniczenie występowania PLL, PRA-prcd, PRA-rcd3 i innych potwierdzonych chorób dziedzicznych;

zachowanie prawidłowej pigmentacji, charakterystycznego wyglądu oraz prawidłowych odmian Hairless i Powder Puff;

zachowanie inteligencji, chęci współpracy z człowiekiem oraz stabilnego i zrównoważonego charakteru;

zachowanie prawidłowej wielkości i proporcji oraz możliwie szerokiej puli genetycznej;

podnoszenie jakości hodowli przez nowoczesną diagnostykę oraz poprawę długowieczności i jakości życia rasy.

§ 3. TYP HODOWLANY

Grzywacz Chiński powinien być psem małej wielkości, delikatnym, lecz prawidłowo i harmonijnie zbudowanym, proporcjonalnym i eleganckim. Powinien mieć prawidłową konstrukcję kośćca, muskulaturę odpowiednią do wielkości, prawidłową sylwetkę i ruch, charakterystyczną głowę, prawidłowo osadzone oczy, uzębienie odpowiednie dla odmiany, prawidłową pigmentację i skórę, a w odmianie Powder Puff także prawidłową szatę.

Powinien być inteligentny, żywy, czujny, wesoły, towarzyski, przyjazny, podatny na szkolenie, pewny siebie i stabilny temperamentowo.

Rasa występuje w dwóch odmianach: nagiej (Hairless) oraz owłosionej (Powder Puff). Obie odmiany należy traktować jako element tej samej populacji hodowlanej, z uwzględnieniem ich odmiennych cech fenotypowych i zdrowotnych.

W odmianie nagiej szczególne znaczenie mają zdrowie skóry, prawidłowy rozwój uzębienia, jakość pigmentacji oraz ochrona skóry przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym i zimnem. W odmianie Powder Puff szczególne znaczenie mają struktura, jakość i kondycja szaty oraz skóry.

Nie należy promować cech pogarszających zdrowie, sprawność lub jakość życia psa, zwłaszcza skrajnie delikatnej konstrukcji, nadmiernej kruchości kośćca, nieprawidłowych proporcji, nadmiernych problemów skórnych ani innych cech ekstremalnych kosztem zdrowia i funkcjonalności.

§ 4. WYMAGANIA DLA PSÓW HODOWLANYCH

Do hodowli mogą zostać dopuszczone wyłącznie psy i suki, które:

posiadają rodowód uznawany przez POK i wymagane kwalifikacje hodowlane;

posiadają ocenę zgodności ze wzorcem rasy, prawidłową budowę i ruch;

mają stabilny temperament, bez nieuzasadnionej agresji i skrajnej lękliwości;

są wolne od wad uniemożliwiających odpowiedzialne wykorzystanie w hodowli;

posiadają obowiązkowy profil DNA;

posiadają obowiązkową ocenę rzepek kolanowych z wynikiem PL 0/0;

posiadają wymagane badania stawów biodrowych, okulistyczne i układu krążenia;

posiadają badanie słuchu, jeżeli POK określi je jako obowiązkowe;

posiadają pozostałe wymagane wyniki badań zdrowotnych i genetycznych określonych dla rasy.

§ 5. WIEK HODOWLANY

Do hodowli dopuszcza się psy i suki po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości fizycznej i psychicznej, uzyskaniu wymaganych kwalifikacji oraz wykonaniu obowiązkowych badań.

Zaleca się, aby pierwsze krycie suki odbyło się nie wcześniej niż po ukończeniu 15. miesiąca życia. Suka traci uprawnienia hodowlane z dniem 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym kończy 8 lat.

Reproduktor może zostać wykorzystany po ukończeniu 15. miesiąca życia, pod warunkiem uzyskania wymaganych uprawnień i badań. POK nie określa górnej granicy wieku psa; samiec może być wykorzystywany bez limitu wieku, jeśli pozwalają na to jego zdrowie, sprawność i zdolność rozrodcza.

Szczególną uwagę należy zwrócić na rozwój kośćca, rzepek, stawów biodrowych, uzębienia, skóry i ogólną kondycję. Dobór wieku hodowlanego powinien zawsze uwzględniać dobrostan, rozwój fizyczny i psychiczny oraz stan zdrowia zwierzęcia.

§ 6. OBOWIĄZKOWY PROFIL DNA

Każdy pies i suka przeznaczone do hodowli muszą posiadać profil DNA wykonany w laboratorium akceptowanym przez POK. Jest on obowiązkowym warunkiem uzyskania kwalifikacji hodowlanych.

Profil DNA służy identyfikacji psa, potwierdzaniu pochodzenia potomstwa, zabezpieczeniu dokumentacji hodowlanej, ochronie wiarygodności rodowodów, ograniczaniu błędnego określenia pochodzenia i zwiększeniu wiarygodności hodowli. Nie zastępuje badań genetycznych dotyczących chorób dziedzicznych.

§ 7. OBOWIĄZKOWE BADANIA ZDROWOTNE

Przed uzyskaniem kwalifikacji hodowlanych psy i suki muszą posiadać wymagane badania zgodnie z aktualnymi wymaganiami POK.

7. 1. Ocena rzepek kolanowych

Ocena rzepek jest obowiązkowym badaniem hodowlanym. Obowiązkowe jest badanie manualne (palpacyjne), a w przypadkach wskazanych przez lekarza weterynarii zaleca się dodatkową diagnostykę obrazową.

Do hodowli mogą zostać dopuszczone wyłącznie psy i suki z wynikiem PL 0/0 — obie rzepki prawidłowe. Przy innym wyniku osobnik nie może być wykorzystywany w hodowli POK.

Celem bezwzględnego wymogu 0/0 jest ograniczenie zwichnięcia rzepki i konsekwentna selekcja w kierunku zdrowego, sprawnego aparatu ruchu.

RZEPKI 0/0 – WARUNEK BEZWZGLĘDNY.

7. 2. Ocena stawów biodrowych

Zaleca się badanie radiologiczne stawów biodrowych uznaną metodą, wykonane przez uprawnionego lekarza i odpowiednio udokumentowane. Jego celem jest ograniczenie dysplazji i innych nieprawidłowości wpływających na sprawność ruchową. Preferowane są osobniki z prawidłowymi stawami, a wyniki należy uwzględniać przy kojarzeniach.

7. 3. Choroba Legg-Calvé-Perthesa

Ze względu na występowanie tej choroby u ras małych należy zwracać szczególną uwagę na rozwój stawów biodrowych i głów kości udowych. W obciążonej linii zaleca się pogłębioną diagnostykę ortopedyczną i analizę historii zdrowia rodziców, rodzeństwa oraz potomstwa. Osobniki z potwierdzoną poważną chorobą nie powinny być wykorzystywane w hodowli.

7. 4. Badanie okulistyczne

Zaleca się specjalistyczne badanie okulistyczne oceniające soczewkę, siatkówkę, rogówkę, powieki, aparat łzowy, budowę oka, zaćmę, jaskrę, objawy PLL i inne istotne zmiany. Zaleca się regularne kontrole. Osobniki z poważnymi chorobami oczu o podłożu dziedzicznym nie powinny być wykorzystywane w hodowli.

7. 5. Badania genetyczne

Podstawowe badania genetyczne rasy to PLL (pierwotne zwichnięcie soczewki), PRA-prcd oraz PRA-rcd3 (postępujący zanik siatkówki). Powinny być wykonywane w laboratoriach akceptowanych przez POK.

Stosownie do wiarygodności badań i aktualnej wiedzy zaleca się także rozważenie badań CMSD, NCL7, DM, vWDII, innych potwierdzonych chorób rasy oraz wariantu genu związanego z bezwłosością, jeśli służy celom identyfikacyjnym lub hodowlanym.

Wyniki należy uwzględniać przy kojarzeniach. Nosicielstwo nie powinno automatycznie eliminować wartościowego osobnika, jeżeli można bezpiecznie skojarzyć go z osobnikiem wolnym. Nosiciela nie wolno kojarzyć z nosicielem ani osobnikiem chorym, gdy grozi to urodzeniem chorego potomstwa. Celem jest ograniczenie chorób przy zachowaniu różnorodności genetycznej.

7. 6. Ocena układu krążenia

Zaleca się kontrolę pod kątem szmerów sercowych, zaburzeń rytmu, nietolerancji wysiłku, omdleń, duszności, osłabienia i innych objawów. Przy nieprawidłowościach zaleca się konsultację kardiologiczną i echokardiografię, jeśli wskaże ją lekarz. Psy z klinicznie istotną chorobą serca nie powinny być wykorzystywane w hodowli.

7. 7. Ocena słuchu

Ze względu na przypadki jednostronnej i obustronnej głuchoty zaleca się badanie BAER. Umożliwia ono obiektywną ocenę słuchu. Osobniki z jednostronną lub obustronną głuchotą nie powinny być wykorzystywane, a wynik należy uwzględniać przy kojarzeniach.

7. 8. Ocena uzębienia i zgryzu

Należy oceniać kompletność uzębienia, zgryz, ustawienie zębów, rozwój szczęki i żuchwy, przetrwałe zęby mleczne, stłoczenia, choroby przyzębia, przedwczesną utratę zębów i wady aparatu żucia. W odmianie nagiej należy uwzględniać specyfikę związaną z genem bezwłosości, lecz nie może ona usprawiedliwiać zaniedbania zdrowia jamy ustnej. Poważne wady wpływające na funkcjonowanie powinny wykluczać z hodowli.

7. 9. Ocena skóry

W odmianie nagiej należy zwracać uwagę na przewlekłe zapalenia, infekcje, świąd, nadmierne zaskórniki, zapalenia mieszków, alergie, podrażnienia, nieprawidłowe gojenie i nadmierną wrażliwość środowiskową. Skórę należy chronić przed słońcem, zimnem i urazami. Osobniki z poważnymi, przewlekłymi lub podejrzewanymi o dziedziczne chorobami skóry nie powinny być wykorzystywane.

7. 10. Ocena szaty

U Powder Puff należy oceniać strukturę, jakość i gęstość włosa, kondycję skóry, prawidłowy wzrost włosa i brak przewlekłych problemów dermatologicznych. Nie należy promować szaty pogarszającej zdrowie skóry lub dobrostan.

7. 11. Ocena układu neurologicznego

Szczególnej uwagi wymagają drgawki, zaburzenia równowagi i koordynacji, nieprawidłowy chód, omdlenia, powtarzające się epizody neurologiczne, zaburzenia ruchowe i objawy chorób rdzenia. Osobnik z poważną chorobą neurologiczną o możliwym podłożu dziedzicznym nie powinien być wykorzystywany.

7. 12. Ocena układu ruchu

Pies hodowlany powinien poruszać się swobodnie, bez kulawizny i bólu, mieć prawidłowe kończyny, stabilne stawy oraz właściwą muskulaturę. Należy oceniać rzepki, biodra, kolana, kręgosłup, kończyny i łapy. Istotne nieprawidłowości wykluczają z hodowli.

7. 13. Ocena ogólnego stanu zdrowia

Pies i suka powinny być w dobrej kondycji i mieć aktualną ocenę zdrowia. Należy uwzględniać masę ciała, mięśnie, sprawność, skórę i szatę, jamę ustną, uzębienie, kondycję i odporność fizyczną. Nie wolno wykorzystywać osobników, których stan może pogarszać dobrostan ich samych lub potomstwa.

§ 8. DOBÓR PAR HODOWLANYCH

Dobór par powinien świadomie uwzględniać zdrowie, rzepki, biodra, oczy, serce, słuch, badania genetyczne, zgodność ze wzorcem, anatomię, ruch, temperament, skórę, szatę, pigmentację, uzębienie, pochodzenie, zdrowie krewnych, jakość wcześniejszego potomstwa i różnorodność genetyczną.

Podstawowym warunkiem pozostaje wynik rzepek 0/0 u obojga rodziców. Szczególną uwagę należy zwrócić na biodra, Legg-Calvé-Perthesa, oczy, PLL, PRA, słuch, serce, uzębienie, skórę, układ neurologiczny i jakość szaty.

Nie należy kojarzyć osobników z tymi samymi poważnymi wadami lub obciążonych tymi samymi chorobami dziedzicznymi. Zaleca się analizę pokrewieństwa i unikanie nadmiernej koncentracji jednej linii.

§ 9. RÓŻNORODNOŚĆ GENETYCZNA

Podstawowym celem jest utrzymanie różnorodności genetycznej populacji. Należy unikać nadmiernego wykorzystywania pojedynczych reproduktorów.

Dobór par powinien uwzględniać rodowód, pokrewieństwo, profil DNA, badania genetyczne, zdrowie przodków i rodzeństwa, wcześniejsze potomstwo oraz wartość hodowlaną linii.

Decyzje dotyczące chorób dziedzicznych powinny opierać się na badaniach i aktualnej wiedzy. Nie należy eliminować całych linii z powodu pojedynczego nosicielstwa, jeśli bezpieczne kojarzenia pozwalają zachować wartościową różnorodność.

§ 10. TEMPERAMENT I CHARAKTER

Grzywacz Chiński powinien odznaczać się inteligencją, wesołym usposobieniem, żywotnością, czujnością, ciekawością świata, chęcią współpracy, łatwością uczenia się, przyjaznym nastawieniem, towarzyskością, pewnością siebie, stabilnością emocjonalną i odpowiednią odpornością psychiczną.

Nie należy kwalifikować psów wykazujących nieuzasadnioną agresję, skrajną lękliwość, niestabilność psychiczną, nadmierną nerwowość, niekontrolowane reakcje ani zachowania uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie w środowisku człowieka. Temperament jest istotnym elementem wartości hodowlanej.

§ 11. ROZWÓJ I SOCJALIZACJA SZCZENIĄT

Hodowca musi zapewnić szczeniętom prawidłowe żywienie, opiekę weterynaryjną, monitorowanie zdrowia, socjalizację, kontakt z człowiekiem i stopniowe poznawanie bodźców środowiskowych.

Szczególną uwagę należy zwrócić na rozwój kośćca i uzębienia, żywienie, zapobieganie urazom, aktywność, rozwój psychiczny, pielęgnację skóry, ochronę odmiany nagiej, pielęgnację szaty Powder Puff oraz przyzwyczajanie do higieny. Szczenięta nagie wymagają ochrony przed zimnem, słońcem i urazami.

Szczenięta powinny opuszczać hodowlę przygotowane do życia w nowych domach, nie wcześniej niż po ukończeniu 8. tygodnia życia.

§ 12. MONITOROWANIE POTOMSTWA

Hodowca powinien monitorować rozwój potomstwa i jakość miotów, zwracając uwagę na układ ruchu, rzepki, biodra, Legg-Calvé-Perthesa, zgryz i uzębienie, kościec, kończyny, oczy, serce, słuch, neurologię, skórę, szatę, pigmentację, rozwój, temperament, zdrowie ogólne, wady dziedziczne, głuchotę, choroby oczu, długość życia i przyczyny przedwczesnych zgonów.

Informacje należy wykorzystywać przy kolejnych kojarzeniach. Powtarzające się problemy w linii muszą zostać uwzględnione w dalszej selekcji.

§ 13. DOBROSTAN SUKI HODOWLANEJ I SZCZENIĄT

Hodowla musi respektować dobrostan. Suka powinna mieć właściwe żywienie, opiekę weterynaryjną, warunki bytowe, odpoczynek między miotami, opiekę w ciąży i laktacji oraz bezpieczne warunki porodu i wychowania szczeniąt.

Należy uwzględnić kondycję, wielkość, budowę, aparat ruchu i możliwość bezpiecznej ciąży oraz porodu. Sposób porodu powinien zależeć od zdrowia suki, liczby i wielkości płodów oraz oceny lekarza.

Nie wolno nadmiernie eksploatować suki. Liczba miotów i częstotliwość kryć muszą odpowiadać wiekowi, kondycji, zdrowiu i regulaminowi POK. Zagrożenie zdrowia lub życia wymaga niezwłocznej pomocy weterynaryjnej.

§ 14. WYKORZYSTANIE PSÓW Z CECHAMI NIEPOŻĄDANYMI

Nie należy wykorzystywać psów z ciężkimi wadami budowy, poważnymi chorobami dziedzicznymi, niestabilnym temperamentem, agresją, skrajną lękliwością, wadami utrudniającymi funkcjonowanie, przewlekłymi problemami zdrowotnymi, nieprawidłowymi rzepkami, poważnymi nieprawidłowościami bioder, poważną chorobą Legg-Calvé-Perthesa, dziedzicznymi chorobami oczu, jednostronną lub obustronną głuchotą, poważnymi dziedzicznymi chorobami skóry albo neurologicznymi.

Psy lub suki z nieprawidłowym wynikiem rzepek nie mogą być wykorzystywane w hodowli POK.

Nosiciele mutacji mogą być wykorzystani wyłącznie po bezpiecznym doborze partnera, jeśli kojarzenie nie stwarza ryzyka urodzenia chorego potomstwa.

§ 15. DOSKONALENIE RASY

Doskonalenie powinno następować przez selekcję zdrowych osobników, bezwzględny wymóg rzepek 0/0, poprawę bioder, ograniczanie Legg-Calvé-Perthesa, utrwalanie typu, budowy, ruchu i prawidłowej głowy, zachowanie uzębienia, zgryzu i pigmentacji, zdrowej skóry, prawidłowej szaty Powder Puff i odmiany nagiej, monitorowanie oczu, PLL, PRA-prcd, PRA-rcd3, serca, słuchu i neurologii, wykorzystanie DNA i nowoczesnej diagnostyki, zachowanie różnorodności oraz poprawę długowieczności.

Najważniejszym celem pozostaje uzyskiwanie zdrowych, funkcjonalnych, długowiecznych i zgodnych ze wzorcem Grzywaczy, Chińskich z zachowaniem cech obu odmian.

Program określa kierunki rozwoju rasy i zasady kwalifikacji psów do hodowli w POK. Wspiera hodowlę ukierunkowaną na zdrowie, prawidłową budowę i funkcjonalność, zdrowy aparat ruchu, rzepki i biodra, ograniczanie Legg-Calvé-Perthesa, prawidłowe uzębienie, zdrowie oczu, kontrolę PLL, PRA-prcd i PRA-rcd3, zdrowie serca, słuchu, neurologii i skóry, prawidłową szatę, stabilny temperament, długowieczność, dobrostan, różnorodność genetyczną oraz cechy odmian Hairless i Powder Puff.

Obowiązkowy profil DNA oraz wynik rzepek 0/0 stanowią podstawowe i bezwzględne elementy kwalifikacji hodowlanej. Badania PLL, PRA-prcd i PRA-rcd3 są szczególnie istotne dla odpowiedzialnej selekcji.